Niks mis

Ieder van ons zit in beperking, in zijn eigen bubbel, met zijn eigen beperkte referentiekader, per definitie.

Maar mensen die communicatieve vaardigheden missen, zullen denken dat je ruzie probeert te maken. En mensen die de emotionele intelligentie missen om je te begrijpen, zullen je gevoelig noemen. 

Laat je niet 'gaslighten' in een 'er is iets mis met mij'-verhaal als mensen door hun eigen bril van innerlijke gemis heen kijken.

Zoeken naar identiteit

Na 6 gesprekken met jongeren in het kader van de week-van-de-hoogbegaafdheid trof ik mezelf vandaag huilend aan onder de douche. Oude pijn. Weer even voelbaar door de vele verhalen, de individuele worstelingen, het verdriet van jongeren in transitie. Wat in de regel 'de bloei van je bestaan' heet, is voor begaafde jongeren door jarenlang opgebouwde stress (denk aan onderpresteren, overaanpassen, trauma, exclusie, met een sausje lockdown), soms een ware existentiële worsteling geworden. Op het moment dat de wereld eigenlijk aan je voeten zou moeten liggen en je van de energie bulkt, lukt het je domweg niet het leven uit te vinden. En geen studentenpsycholoog die je het kan vertellen.

Je leert wat vriendschap is, wat eenzaamheid is, je zoekt bij voortduring grenzen op (en gaat er overheen), bij anderen, maar evenzo bij jezelf. Manipulatie voelt dus zo. En zelfdestructie dus zo. Het is allemaal in jouw handen. Wat een slimme jongere in deze onderscheidt? De hoge mate van zelfbewustzijn; hij ervaart het anders zijn ten volle en ziet in onmacht het niet-passen. Veel vragen, veel twijfel. Welk deel wordt bepaald door mijn persoonlijkheid? Wanneer spreekt mijn intelligentie? Hoe ziet groei of ontwikkeling eruit? Naast levensvragen over recht, filosofie en wat al niet meer. Vragen die voortkomen uit een sterk reflectief potentieel. Waar een gelijkwaardige gesprekspartner, een mentor geen overbodige luxe is. Want als er veel is, is er dus ook veel om voor te zorgen. Dat is hard werken en zo klinkt hoogbegaafdheid plots een stukje minder pretentievol, nietwaar?

Laat de extra onderwijsgelden nu maar eens deze kant op glijden, zeg ik niet geheel belangeloos. Al zal het me nooit weerhouden te doen wat nodig is, namelijk weerklank bieden aan slimme jongeren in nood.

Week van de Hoogbegaafdheid 2021

RBLC doet op donderdag 11 maart weer mee aan de Week van de Hoogbegaafdheid (6-14 maart). Geen workshop of training, maar een gesprek over de divergente denker in jou.

Divergent denken staat voor het denken in mogelijkheden, het breed onderzoeken en het filosoferen. Een groot goed als je kan omgaan met de twijfel die er soms mee gepaard kan gaan. Je kan ook blokkeren en vastlopen als er niet voldoende valide argumenten zijn om wel te kiezen. Wat doe je dan? Welke strategie heb jij bedacht of aangeleerd?

Exploreer jouw hoogbegaafdheid in een open en verbindend gesprek.

UPDATE: Aanmelden voor deze dag is niet meer mogelijk, de te vergeven plekken zijn inmiddels volgeboekt. Wil je desondanks toch graag in gesprek, mail me dan op rob@rblc.nl en dan kijk ik of we op een ander moment kunnen afspreken.

Lezing over hoogbegaafdheid

In het kader van de Week van de Hoogbegaafdheid, georganiseerd door het IHBV heb ik een lezing mogen verzorgen op Hogeschool Zuyd in Maastricht.

'Schaamtevol knagen en niemand die het ziet': een proces-beschrijving van een vastlopende jongere, bijna verloren, maar enig moment met de juiste duiding op weg geraakt naar een meer positief zelfbeeld en met groeiend zelfvertrouwen.

"Je zult jezelf dus nog wat beter moeten leren kennen. En dat in een fase van je leven dat je misschien nog niet oud genoeg bent om te weten wie je bent."

Vergeet het woord 'hoogbegaafd', het wekt enkel verwachtingen op bij anderen, bij jezelf en straalt onbedoeld pretentie uit. Een alternatief is het woord 'hoogbewust', dat oogt vriendelijker, maar geeft ook duidelijker weer wat er aan de hand is.

"Als er veel is, is er ook veel om voor te zorgen."

In een poging om de studenten te prikkelen, lag de nadruk in mijn betoog bij het omgaan met je hoogbewustzijn: wat zijn nu effectieve strategieën en welke zijn minder helpend? Het boek van James T. Webb werd geparafraseerd en lokte meer dan genoeg gespreksstof uit. Zinvol !

How Gifted Adolescents Make Judgements? - Margaret Lipp

Met dank aan Lizette Colaris, studentendecaan bij Hogeschool Zuyd.

Adaptief

Aanpassen is een thema dat bij hoogbegaafden vroeg of laat bewuste aandacht vraagt. Ofwel omdat je vastloopt en bewust wordt van je overaanpassen, ofwel omdat je door conflict en exclusie juist wil leren hoe je je door middel van aangepast gedrag kan handhaven. Aanpassen is daarmee dus niet letterlijk het tegenoverstelde van niet-aanpassen (uitgelegd als bijvoorbeeld autonomie of het hutje-op-de-hei), maar vraagt weloverwogen aandacht in denken en doen om een manier te vinden, jouw waarschijnlijk unieke manier, van je verhouden tot de dingen en de mensen. 

Iets is adaptief wanneer het (voor de overleving van de soort) zinvol is. Of anders: alles wat zich zo aan de omgeving aanpast dat het de kans van overleven vergroot. Dat heet in de evolutionaire psychologie een adaptieve copingstijl.

Omgaan met depressieve gevoelens, teleurstellingen en persoonlijke crises is voor eenieder hard werken. De ervaren complexiteit en pijn; je moet door de eerste ontkenning heen om te kunnen gaan zoeken naar een betekenisvol idee en dito reactie. Maar hoe doe je dat? En wat is dan effectief? 


"The best years of your life are the ones in which you decide your problems are your own." (Albert Ellis)

Een mooie handreiking op dit vlak is het boek Searching for Meaning van James T. Webb, waarvan via DEZE link al een en ander is in te zien: scroll naar halverwege het overzichtsartikel en lees onder het kopje Coping Styles and Strategies enkele voorbeelden van ineffectieve en ook effectieve strategieën.

Let op dus met het vernauwen van je denken (lees: blijf je denkkracht inzetten) en ook met hoge activiteitenniveaus (lees: just do less).

Gifted Learners

Uit: How gifted adolescents make judgments. (Margaret Lipp)

Iets belangeloos

Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie en auteur van Het Tienerbrein, houdt een pleidooi voor brede(re) vorming voor adolescenten. "Daarvoor is steun, sturing en inspiratie nodig van opvoeders en leraren."

Impliciet refereert het aan kritiek die je kan geven aan de schoolse aanpak van hoogbegaafdheid; namelijk dat die niet de intern gestuurde ontwikkeling van het kind als leidmotief heeft, maar een (bedachte) extern opgelegde norm van prestatie. In al haar goede bedoelingen, het strandt in aanbodgerichtheid...

Er is meer nodig. "Een hoogpresterend kind heeft anders een risico op een vrij eenzijdige ontwikkeling." Aldus Jolles; zie hier zijn TEDx bijdrage over het tienerbrein.

Mijn aanvulling hierop is dat de schoolse context (per definitie) beperkt is en dat er belangen (presteren) zijn die de individuele persoonlijke ontwikkeling in de weg kunnen zitten. Ook al is het gepersonaliseerd leren op middelbare scholen een grote stap voorwaarts te noemen, school is en blijft school.

Evenzogoed geldt er ook een beperking voor de liefhebbende ouders, die door hun rol nou eenmaal vastligt. Gedreven door het belang dat hun kroost gelukkig zal zijn, zullen ze zeker sturen en steunen. Maar ook daar liggen belangen.

Beide concepten (presteren & gelukkig zijn) kennen aldus belanghebbenden, die kunnen verschillen van de jongere in casu, die misschien wel hele andere belangen heeft, namelijk iemand worden (identiteit) los van school & ouders.

In een leeftijdsfase waarin autonomie steeds belangrijker wordt, is er ook nog iets anders nodig dan "nog meer een gestructureerde aanpak", zoals Jolles voorstelt. Iets dat de ontwikkeling van een jongere niet benauwd, beperkt of zelfs soms tegenwerkt en tegelijkertijd ook verwachtingsloos is. Iets dat ruimte biedt en aansluit bij andersoortige sociale of sociaal-emotionele behoeften, om lucht te creëren, maar ook om breder en diepgaander te kunnen ontwikkelen, vanuit zelfsturing, wil en eigenheid. Dat is redenerend vanuit de vraag.

Juist bij hoogbegaafdheid, als dat synoniem zou zijn voor een bijzonder potentieel, dan betekent dat ook dat er extra veel oog en zorg voor onderliggende behoeften nodig is. De onafhankelijke derde, de mentor kan daarbij de wenselijke en/of noodzakelijke ondersteunende factor zijn. Zag ook Kohlberg:

Reageren? Mail a.u.b. naar rob@rblc.nl

Dabrowski

Dabrowski

Houvast voor als het (l)even diep gaat: de theorie van de Positieve Desintegratie waarin Kazimierz Dabrowski duidt, neutraliseert en moed geeft.

Zie bijvoorbeeld dit overzichtsartikel, welke basiskennis zou moeten zijn voor iedereen die met hoogbegaafdheid te maken heeft, beroepshalve of privé. Of deze link.

"Dabrowski noted that persons with greater “developmental potential” have a greater awareness of the expanse of life and of different ways that people can live their lives, but this greater developmental potential also predisposes them to emotional and interpersonal crises."

Dabrowski onderscheidt in zijn ontwikkelingstheorie 5 verschillende niveau's, die overigens niet perse volgtijdelijk elkaar hoeven op te volgen.

Zijn mooiste quote: "Don't seek mental health, seek development and you'll find both."

Plaatje, niet?

Hoogsensitiviteit gaat in wetenschappelijke zin slechts samen met een diepgaandere verwerkingstijd.

Bibliotheek

Zie hier een kleine selectie lijst van alle relevante literatuur op het gebied van hoogbegaafdheid. Voor alle coachees zijn de boeken, als onderdeel van de coaching, vanzelfsprekend te leen.

Als er spelen voor waren...

Presentatie over hoogbegaafdheid in de GGZ

Ook in de GGZ kan hoogbegaafdheid als kapstok de helpende hand reiken, psychische klachten kunnen immers nadrukkelijk verband houden met hoogbegaafdheid. 

Afgelopen vrijdag heb ik een presentatie over hoogbegaafdheid (Zo erkenbaar!) mogen geven voor hulpverleners in het U-Center in Epen. De belangstelling is er, de kennis wordt verspreid, echter er is meer wetenschappelijk onderzoek nodig om diagnostiek te ondersteunen.

Belangstellenden kunnen de presentatie opvragen via rob@rblc.nl

Week van de Hoogbegaafdheid 2016

RBLC assessment & coaching doet op donderdag 17 maart mee aan de Week van de Hoogbegaafdheid (11-19 maart). Geen workshop of training, maar een gesprek over jouw hoogbegaafdheid. Er zijn 4 individuele plekken kosteloos te vergeven.

Aanmelden via de mail. Lees meer op WeekvandeHoogbegaafdheid

Leren leren

Hoogbegaafdheid op het werk

Hoe herken je hoogbegaafdheid op het werk? Waarschijnlijk via de weg van onbegrip, onmacht en conflict. En dat is zonde, want MET begrip, kennis en inzicht in drijfveren van de bovengemiddelde slimme medewerker is er zowel een prettige werkrelatie alsook een sterke inhoudelijk en productieve bijdrage aan het geheel. Herken het talent door onderliggende en daarmee onzichtbare behoeften en motieven te leren zien, opdat het zichtbare gedrag zich laat duiden!