Zoeken naar identiteit

Na 6 gesprekken met jongeren in het kader van de week-van-de-hoogbegaafdheid trof ik mezelf vandaag huilend aan onder de douche. Oude pijn. Weer even voelbaar door de vele verhalen, de individuele worstelingen, het verdriet van jongeren in transitie. Wat in de regel 'de bloei van je bestaan' heet, is voor begaafde jongeren door jarenlang opgebouwde stress (denk aan onderpresteren, overaanpassen, trauma, exclusie, met een sausje lockdown), soms een ware existentiële worsteling geworden. Op het moment dat de wereld eigenlijk aan je voeten zou moeten liggen en je van de energie bulkt, lukt het je domweg niet het leven uit te vinden. En geen studentenpsycholoog die je het kan vertellen.

Je leert wat vriendschap is, wat eenzaamheid is, je zoekt bij voortduring grenzen op (en gaat er overheen), bij anderen, maar evenzo bij jezelf. Manipulatie voelt dus zo. En zelfdestructie dus zo. Het is allemaal in jouw handen. Wat een slimme jongere in deze onderscheidt? De hoge mate van zelfbewustzijn; hij ervaart het anders zijn ten volle en ziet in onmacht het niet-passen. Veel vragen, veel twijfel. Welk deel wordt bepaald door mijn persoonlijkheid? Wanneer spreekt mijn intelligentie? Hoe ziet groei of ontwikkeling eruit? Naast levensvragen over recht, filosofie en wat al niet meer. Vragen die voortkomen uit een sterk reflectief potentieel. Waar een gelijkwaardige gesprekspartner, een mentor geen overbodige luxe is. Want als er veel is, is er dus ook veel om voor te zorgen. Dat is hard werken en zo klinkt hoogbegaafdheid plots een stukje minder pretentievol, nietwaar?

Laat de extra onderwijsgelden nu maar eens deze kant op glijden, zeg ik niet geheel belangeloos. Al zal het me nooit weerhouden te doen wat nodig is, namelijk weerklank bieden aan slimme jongeren in nood.

Week van de Hoogbegaafdheid 2021

RBLC doet op donderdag 11 maart weer mee aan de Week van de Hoogbegaafdheid (6-14 maart). Geen workshop of training, maar een gesprek over de divergente denker in jou.

Divergent denken staat voor het denken in mogelijkheden, het breed onderzoeken en het filosoferen. Een groot goed als je kan omgaan met de twijfel die er soms mee gepaard kan gaan. Je kan ook blokkeren en vastlopen als er niet voldoende valide argumenten zijn om wel te kiezen. Wat doe je dan? Welke strategie heb jij bedacht of aangeleerd?

Exploreer jouw hoogbegaafdheid in een open en verbindend gesprek.

UPDATE: Aanmelden voor deze dag is niet meer mogelijk, de te vergeven plekken zijn inmiddels volgeboekt. Wil je desondanks toch graag in gesprek, mail me dan op rob@rblc.nl en dan kijk ik of we op een ander moment kunnen afspreken.

Lezing over hoogbegaafdheid

In het kader van de Week van de Hoogbegaafdheid, georganiseerd door het IHBV heb ik een lezing mogen verzorgen op Hogeschool Zuyd in Maastricht.

'Schaamtevol knagen en niemand die het ziet': een proces-beschrijving van een vastlopende jongere, bijna verloren, maar enig moment met de juiste duiding op weg geraakt naar een meer positief zelfbeeld en met groeiend zelfvertrouwen.

"Je zult jezelf dus nog wat beter moeten leren kennen. En dat in een fase van je leven dat je misschien nog niet oud genoeg bent om te weten wie je bent."

Vergeet het woord 'hoogbegaafd', het wekt enkel verwachtingen op bij anderen, bij jezelf en straalt onbedoeld pretentie uit. Een alternatief is het woord 'hoogbewust', dat oogt vriendelijker, maar geeft ook duidelijker weer wat er aan de hand is.

"Als er veel is, is er ook veel om voor te zorgen."

In een poging om de studenten te prikkelen, lag de nadruk in mijn betoog bij het omgaan met je hoogbewustzijn: wat zijn nu effectieve strategieën en welke zijn minder helpend? Het boek van James T. Webb werd geparafraseerd en lokte meer dan genoeg gespreksstof uit. Zinvol !

How Gifted Adolescents Make Judgements? - Margaret Lipp

Met dank aan Lizette Colaris, studentendecaan bij Hogeschool Zuyd.

Gifted Learners

Uit: How gifted adolescents make judgments. (Margaret Lipp)

Iets belangeloos

Jelle Jolles, hoogleraar neuropsychologie en auteur van Het Tienerbrein, houdt een pleidooi voor brede(re) vorming voor adolescenten. "Daarvoor is steun, sturing en inspiratie nodig van opvoeders en leraren."

Impliciet refereert het aan kritiek die je kan geven aan de schoolse aanpak van hoogbegaafdheid; namelijk dat die niet de intern gestuurde ontwikkeling van het kind als leidmotief heeft, maar een (bedachte) extern opgelegde norm van prestatie. In al haar goede bedoelingen, het strandt in aanbodgerichtheid...

Er is meer nodig. "Een hoogpresterend kind heeft anders een risico op een vrij eenzijdige ontwikkeling." Aldus Jolles; zie hier zijn TEDx bijdrage over het tienerbrein.

Mijn aanvulling hierop is dat de schoolse context (per definitie) beperkt is en dat er belangen (presteren) zijn die de individuele persoonlijke ontwikkeling in de weg kunnen zitten. Ook al is het gepersonaliseerd leren op middelbare scholen een grote stap voorwaarts te noemen, school is en blijft school.

Evenzogoed geldt er ook een beperking voor de liefhebbende ouders, die door hun rol nou eenmaal vastligt. Gedreven door het belang dat hun kroost gelukkig zal zijn, zullen ze zeker sturen en steunen. Maar ook daar liggen belangen.

Beide concepten (presteren & gelukkig zijn) kennen aldus belanghebbenden, die kunnen verschillen van de jongere in casu, die misschien wel hele andere belangen heeft, namelijk iemand worden (identiteit) los van school & ouders.

In een leeftijdsfase waarin autonomie steeds belangrijker wordt, is er ook nog iets anders nodig dan "nog meer een gestructureerde aanpak", zoals Jolles voorstelt. Iets dat de ontwikkeling van een jongere niet benauwd, beperkt of zelfs soms tegenwerkt en tegelijkertijd ook verwachtingsloos is. Iets dat ruimte biedt en aansluit bij andersoortige sociale of sociaal-emotionele behoeften, om lucht te creëren, maar ook om breder en diepgaander te kunnen ontwikkelen, vanuit zelfsturing, wil en eigenheid. Dat is redenerend vanuit de vraag.

Juist bij hoogbegaafdheid, als dat synoniem zou zijn voor een bijzonder potentieel, dan betekent dat ook dat er extra veel oog en zorg voor onderliggende behoeften nodig is. De onafhankelijke derde, de mentor kan daarbij de wenselijke en/of noodzakelijke ondersteunende factor zijn. Zag ook Kohlberg:

Reageren? Mail a.u.b. naar rob@rblc.nl

Presentatie over motivatie

Bijschrift toevoegen

Motivatie, wat is het eigenlijk? Iets dat aanzet tot een actie, een drang, een kracht. 

In een poging het ongrijpbare grijpbaar te maken sprak ik op woensdagavond 25 januari op het Stella Maris College in Meerssen voor zo'n 70 ouders en 40 jongeren: een kennismaking met een van de meest heldere en complete motivatietheorieën namelijk de Zelf Determinatie Theorie (door Ryan & Deci).

Deze motivatietheorie gaat uit van 3 psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie & verbondenheid. Of heel eenvoudig: ik kan het zelf, ik kan het en ik hoor erbij. Ben je onvoldoende gemotiveerd dan schort het aan een van deze 3 behoeften en kan je werken aan een oplossing. Voor een heldere visuele uiteenzetting zie ook HIER

Boeiend was o.a. te constateren dat gamen een ideaal voorbeeld is voor deze doelgroep: hoge intrinsieke motivatie i.c.m. een lage extrinsieke motivatie. Voor begaafde leerlingen een mooie tool te herkennen wat ze nodig hebben en ook voor ouders om te zien waar het soms aan schort.

Ontreddering

Herkenbaar verhaal over jongvolwassenen die worstelen met (het vormgeven van hun) identiteit. Waar ouders en school belangen koesteren in het welzijn van de jongere, immers er worden prestaties verwacht en jouw levensgeluk is een halszaak, breekt er vanzelfsprekend ook een periode aan waar vertrouwde structuren als houvast wegvallen. Wie ben je? Lees hier het artikel.

Een mentor kan wonderen doen. Iemand die begrijpt wat transitie is of kan zijn en wat er nodig is. Ondersteuning kan bieden bij levensvragen vanuit het idee dat de worstelingen leiden naar een nieuw en ander bewustzijnsniveau. Groei, ontwikkeling, iemand worden. Soms zou je willen dat het eenvoudiger was of sneller ging...

Robin Williams

Robin Williams leeft niet meer... Deze monoloog uit Good Will Hunting blijft indruk maken. En bij alles wat je er bij kan denken, denk ik nu: wat is ouder worden toch een feestje...